
Op grond van de CAO voor het voortgezet onderwijs is een school verplicht om docenten voor ondermeer vakbondswerkzaamheden verlof te geven. Dat verlof is onbetaald als de school geen vergoeding ontvangt voor de verrichte werkzaamheden van de docent en betaald als de school wel een vergoeding ontvangt.
Een aantal docenten van een school voor voortgezet onderwijs verrichtte werkzaamheden bij het CITO, de instelling die examens en toetsen voor scholen ontwikkelt. De belastingdienst was van mening dat de school omzetbelasting had moeten berekenen over de ontvangen vergoedingen en legde daarom een naheffingsaanslag op. Zowel de rechtbank als het gerechtshof Arnhem was van oordeel dat de onderwijsvrijstelling van de omzetbelasting niet van toepassing was.
Hof Arnhem leidt uit het arrest Horizon College van het Hof van Justitie EG uit 2007 af dat voorwaarde voor toepassing van de onderwijsvrijstelling is dat het CITO een onderwijsinstelling is. Het CITO verstrekt zelf geen onderwijs maar houdt zich bezig met het in opdracht vervaardigen van examens. Voor deze prestatie is het CITO aangemerkt als instelling die vrijgestelde prestaties verricht van sociale aard. Daarom geldt volgens het hof op de diensten van de school ten behoeve van het CITO de onderwijsvrijstelling niet.
De Hoge Raad oordeelt anders. De onderwijsvrijstelling geldt voor het verlenen van onderwijs en voor diensten en leveringen die nauw samenhangen met het verlenen van onderwijs. Degene die deze diensten of leveringen verricht moet een publiekrechtelijk lichaam zijn dat is ingesteld voor het verlenen van onderwijs. Deze eis geldt niet voor de afnemer van een dergelijke prestatie. Volgens de Hoge Raad is dat ook niet af te leiden uit het arrest Horizon College.
De kennis en ervaring die docenten van onderwijsinstellingen in de dagelijkse praktijk opdoen bij het geven van onderwijs is van groot belang bij het ontwikkelen en opstellen van de landelijke eindexamens ter afsluiting van het voortgezet onderwijs. Het door onderwijsinstellingen voor dat doel ter beschikking stellen van docenten waarborgt de kwaliteit van de eindexamens. Omdat eindexamens een belangrijk onderdeel vormen van het voortgezet onderwijs, hangen diensten als het ter beschikking stellen van docenten aan het CITO nauw samen met onderwijs en is de onderwijsvrijstelling daarop van toepassing.