De gemeenten zijn sinds 2004 verantwoordelijk voor de uitvoering van de bijstand. Volgens een wetsvoorstel dat bij de Tweede Kamer is ingediend mogen gemeenten vanaf volgend jaar bijstandsgerechtigden verplichten om aan de slag te gaan in een terugkeerbaan. Daarin kunnen zij dan maximaal twee jaar werken met behoud van uitkering, gericht op terugkeer naar de arbeidsmarkt. De terugkeerbanen zijn bedoeld voor uitkeringsgerechtigden van wie de kans uiterst klein is dat ze zelf een baan vinden. Bijstandsgerechtigden die weigeren mee te werken kunnen worden gekort op de uitkering. Om te voorkomen dat werkgevers normale vacatures als terugkeerbaan gaan aanbieden mogen de werkzaamheden niet primair op productiviteit zijn gericht, maar dienen zij gericht te zijn op de terugkeer naar de arbeidsmarkt.